Kıbrıs'ta Şirket Nasıl Kaydedilir: Belgeler, Defterler, Yükümlülükler

Genel bilgidir; hukuki, vergisel veya muhasebe danışmanlığı değildir. Burada açıklanan her hizmet, Kıbrıs içindeki bağımsız hukuk büroları ve lisanslı profesyoneller tarafından yürütülür; Margos & Partners bir pazarlama ve iş şirketidir, hukuk bürosu değildir. Bkz. Hakkımızda ve Şartlar.

Bu rehber, Kıbrıs Companies Law, Cap. 113'ü kuruluş senedi ve esas sözleşmeden pay sermayesine, yöneticiler ve sekretere, defterlere, faaliyete başlamadan önce alınan Registrar sertifikasına, olağan genel kurul toplantısına ve yıllık beyana kadar izler. Temmuz 2014 tarihli bir konsolide metni kullandığından güncel metni teyit edin.

Bir talebin ilk mesajdan işe kadar ilerleyişi: 1. Yapay zekâ asistanına neye ihtiyacınız olduğunu söyleyin; 2. Konunuzun yazılı bir özetini alın; 3. Size o ülkedeki bağımsız bir büro tanıtılır; 4. Büro ücret teklifini veya görevlendirme mektubunu gönderir; 5. Büro işi kendi görevlendirmesi kapsamınd
Bir talebin ilk mesajdan işe kadar ilerleyişi

Kıbrıs'ta bir şirket kaydettirmek için kurucular önce bir dizi kuruluş belgesi üzerinde anlaşır; ardından şirket yasal defterleri tutar, faaliyete başlamadan önce Registrar'dan bir sertifika alır ve yıllık yükümlülüklerini yerine getirir. Bu rehber, hukuk bürosu olmayan bir tanıştırma platformu olan Margos Partners tarafından yüklenen Companies Law, Cap. 113'e dayanarak bu sırayı izler. İşi, görevi kabul etmeleri koşuluyla Kıbrıs'taki bağımsız profesyoneller yürütür ve somut bir durumda neyin geçerli olduğunu onlar teyit eder.

Kıbrıs'ta şirket kaydını hangi kanun düzenler?

Kaynak, Temmuz 2014'e kadar konsolide edilmiş İngilizce metniyle Companies Law, Cap. 113'tür. Başlığı, sonraki değişikliklerin yansıtılmadığını belirtir; bu nedenle aşağıdaki her kural bu konsolide metni anlatır ve o tarihten bu yana değişmiş olabilir. Buradaki herhangi bir bilgiye dayanılmadan önce atanan profesyonel güncel metni teyit etmelidir.

Kanun; paylarla sınırlı şirketleri, garantiyle sınırlı şirketleri, halka açık şirketleri (public companies) ve özel şirketleri (private companies) birbirinden ayırır ve kurallar bunlar arasında farklılık gösterdiğinden bu ayrım önemlidir. Örneğin özel şirket yıllık beyanına bir sertifika ekler; halka açık şirketin esas sözleşmesi ise yöneticilere ilişkin ek kurallar içerir (aşağıya bakınız). Kurucuların planlarına hangi türün uyduğunu söyleyecek kişi atanan profesyoneldir; bu rehber bu konuda bir sonuca varmaz. Maliyete gelince, Margos Partners şirket kuruluşu için bir başlangıç fiyatı yayımlar: €1,900 + varsa geçerli KDV'den başlayarak; yazılı teklif bu fiyatın neyi kapsadığını belirtir.

Kurucular hangi belgeleri imzalar?

İki kuruluş belgesi, memorandum of association (kuruluş senedi) ve articles of association'dır (esas sözleşme). Paylarla sınırlı bir şirkette Kanun, esas sözleşmenin kuruluş senediyle birlikte tevdi edilmesine izin verir; garantiyle sınırlı bir şirkette ise her ikisinin de tevdi edilmesi zorunludur. Her durumda esas sözleşmeyi, kuruluş senedini imzalayan kurucular (subscribers) imzalar.

Şekil şartları üç adımdan oluşur:

  1. Kuruluş senedi First Schedule'daki modeli izler: paylarla sınırlı bir şirket için Table B, iki tür garantiyle sınırlı şirket için Tables C ve D ya da koşulların izin verdiği ölçüde buna en yakın bir biçim.
  2. Esas sözleşme basılı olur ve paragrafları birbirini izleyecek şekilde numaralandırılır.
  3. Her kurucu esas sözleşmeyi bir tanığın huzurunda imzalar. En az bir tanık gereklidir ve tanık imzayı onaylar.

First Schedule ayrıca model esas sözleşme hükümleri de içerir. Bu modelde şirket, Table A, Part I düzenlemelerini atıf yoluyla benimser; böylece bu düzenlemeler kendi esas sözleşmesine yazılmış gibi uygulanır. Bunların benimsenmesi ya da şirkete özgü düzenlemelerin hazırlanması, kurucuların atanan profesyonelle birlikte karar vereceği bir konudur.

Kuruluş senedi pay sermayesi hakkında neyi belirtmelidir?

Şirketin pay sermayesi varsa Kanun, kuruluş senedine üç şart ekler:

  • şirketin tescil edilmek istendiği sermayeyi, sabit tutarlı paylara bölünmüş olarak belirtir;
  • her kurucu en az bir pay alır;
  • her kurucu, aldığı pay sayısını adının yanına yazar.

Model kuruluş senedi bunu bir tablo olarak gösterir: her kurucunun adı, adresi ve tanımı, her birinin karşısında alınan pay sayısı ve en altta toplam. Her pay sahipliği belgenin kendisine yazıldığından, taslak hazırlanmaya başlanmadan önce kimlerin kurucu olacağına, sermayeye ve payların dağılımına karar verilmesi mantıklıdır.

Yüklenen metin asgari sermaye rakamı vermez. Section 4A, Registrar sertifikasıyla bağlantılı olarak anılır (aşağıya bakınız), ancak tutarı metinde yer almaz; bu nedenle güncel asgari tutarı atanan profesyonel teyit edecektir.

Kimler yönetici ve sekreter olabilir?

Her şirketin bir sekreteri olmalıdır ve Kanun, tek yöneticinin aynı zamanda bu görevi üstlenmesini yasaklar. Tek ortaklı sınırlı sorumlu şirket istisnadır: bu durumda tek yönetici aynı zamanda sekreter de olabilir. Birbiriyle bağlantılı iki kural, tek ve yalnızca bir ortağı olan özel sınırlı sorumlu şirket için benzer bir istisna içerir. Bir şirket, tek yöneticisi şirketin tek yöneticisi olan bir tüzel kişiyi sekreter olarak atayamaz; bir hüküm bir işin bir yönetici ve sekreter tarafından yapılmasını öngördüğünde, her iki sıfatla hareket eden tek bir kişi bu şartı karşılamaz.

Model esas sözleşme sekreter hakkında daha fazlasını söyler. Sekreteri, uygun gördükleri süre, ücret ve koşullarla yöneticiler atar ve bu kişiyi görevden alabilirler. Şirketin tek yöneticisi, tek yöneticisi şirketin tek yöneticisi olan bir tüzel kişi ya da şirketin tek yöneticisi olan bir tüzel kişinin tek yöneticisi bu görevi üstlenemez.

Halka açık bir şirkette esas sözleşme, yönetici sayısını ve yöneticilerin nasıl atandığını belirtmek zorundadır; bu yöneticiler şirketi yönetir ve üçüncü kişilere karşı temsil eder. Yüklenen metin asgari yönetici sayısı ya da vatandaşlık veya ikamet şartı belirtmez; bu nedenle bu noktaları atanan profesyonel teyit edecektir.

Şirket hangi defterleri tutmalıdır?

Kanun, her birinin içeriği belirlenmiş birkaç defter öngörür:

  • Ortaklar defteri (register of members): kayıtlı merkezde tutulur. Kanun bazı durumlarda başka bir yere izin verir; örneğin şirketin başka bir ofisi defteri düzenleme işini yapıyorsa (yüklenen pasaj yarıda kesildiğinden alternatiflerin tam listesi burada teyit edilmemektedir). Kanunun yapılmasını emrettiği ya da izin verdiği kayıtlar ilk görünüşte delil (prima facie evidence) değerindedir.
  • Yöneticiler ve sekreterler defteri: bu da kayıtlı merkezde tutulur. Gerçek kişi olan bir yönetici için güncel adı ve soyadını, varsa önceki adlarını, olağan ikamet adresini, vatandaşlığını, varsa mesleğini ve üstlendiği diğer yöneticilik görevlerini kaydeder. Ayrıca yöneticinin şirket adına tek başına mı hareket edebileceğini yoksa diğer yöneticilerle birlikte mi hareket etmesi gerektiğini belirtir.
  • Gerçek kişi olan bir sekreter aynı ad ve adres bilgileriyle kaydedilir; tüzel kişi olan bir sekreter ise ticaret unvanı ve kayıtlı merkeziyle kaydedilir.
  • Yöneticilerin pay sahipliği defteri: her yönetici için, şirkette veya bağlantılı tüzel kişilerde sahip olduğu, yediemin sıfatıyla (in trust) tuttuğu ya da edinme hakkına sahip olduğu payların veya tahvillerin (debentures) sayısını, türünü ve tutarını listeler. Başka bir tüzel kişinin tamamına sahip olunan bağlı ortaklığındaki payların dahil edilmesi gerekmez.

Şirket kaydedilir edilmez faaliyete başlayabilir mi?

Her zaman değil. Kanun, Registrar bir sertifika verene kadar şirketin ticari faaliyetlere başlamasını ya da kredi ve ilgili yükümlülükler üstlenmesini engeller. Sertifika, şirketin taahhüt edilen pay sermayesinin itibari değerinin en az section 4A ile belirlenen asgari tutara ulaştığını teyit eder.

Registrar, şirket kendisine bir yeminli beyan (statutory declaration) sunarsa sertifikayı verir; yüklenen pasaj yarıda kesildiğinden başka belgelerin de gerekip gerekmediği burada teyit edilmemektedir. Yüklenen metin, beyanın göstermesi gereken iki hususu sayar: section 4A asgari tutarının altında olamayacak olan şirketin itibari sermayesi ve ödenmiş pay sermayesi tutarı. Bir sonraki kalem bir bütçeyle başlar, ancak pasaj orada sona erdiğinden beyanın tam içeriği teyit edilmemektedir.

Pasaj şirket türleri arasında ayrım yapmaz. Konsolide metin Temmuz 2014 tarihli olduğundan, sertifikanın şirkete uygulanıp uygulanmadığını, güncel asgari tutarın ne olduğunu ve prosedürün bugün nasıl işlediğini atanan profesyonel teyit edecektir.

Olağan genel kurul toplantısı ve yıllık beyan ne zaman yapılmalıdır?

Yıllık döngü üç bölümden oluşur:

  1. Olağan genel kurul toplantısı yapın. Model esas sözleşme, şirketin her yıl bir genel kurul toplantısı düzenlemesini ve bunu olağan genel kurul toplantısı olarak belirlemesini şart koşar; bu toplantılardan biri ile bir sonraki arasında on beş aydan fazla süre geçemez. Kuruluştan itibaren on sekiz ay içinde yapılacak ilk toplantıya ilişkin bir şart hükmü yüklenen metinde yarıda kesilmiştir. Bu hükümlerin uygulanıp uygulanmayacağı şirketin benimsediği esas sözleşmeye bağlıdır.
  2. Yıllık beyanı, o yılın toplantısının sona ermesinden itibaren en geç kırk iki gün içinde tamamlayın ve bir yönetici ile sekreter tarafından imzalanmış bir nüshasını şirketler sicil memuruna (registrar of companies) gönderin. Bu yükümlülük pay sermayesi olan şirkete aittir. Beyan; kayıtlı merkezi, tahvil sahipleri ve ortaklar defterlerini, payları ve tahvilleri, varsa borçlulukları, eski ve mevcut ortakları, yöneticileri ve sekreteri kapsar.
  3. Özel şirket, beyanla birlikte, bir yönetici ile sekreterin imzasını taşıyan ve son beyandan bu yana halka pay veya tahvil taahhüdüne yönelik hiçbir davette bulunulmadığını belirten bir sertifika sunar. Beyan 50'den fazla ortak gösteriyorsa ikinci bir sertifika gerekir.

Kuruluş yılında beyan verilmez (bu şart hükmünün geri kalanı kesilmiştir). Sürenin kaçırılması şirket ve temerrüde düşen her görevli (officer) için bir suçtur ve mahkûmiyet hâlinde temerrüt para cezasıyla (default fine) cezalandırılır. Yüklenen metin tutarı belirtmez.

Atanan profesyonelle teyit edilecek hususlar

  • Planlarınıza uyan şirket türü ve özel ve halka açık şirketlere ilişkin kuralların bu türe nasıl uygulandığı.
  • Yüklenen metin Temmuz 2014 tarihli bir konsolide metin olduğundan, güncel asgari pay sermayesi ve faaliyete başlamadan önce Registrar sertifikasının gerekip gerekmediği.
  • Yapınızda tek bir kişinin hem yönetici hem sekreter rolünü üstlenip üstlenemeyeceği.
  • Defterlerin nerede tutulacağı, bunları kimin tutacağı ve yıllık beyanı kimin hazırlayacağı.
  • İlk olağan genel kurul toplantısının ve ilk yıllık beyanın tarihleri ile gecikme hâlindeki cezalar.

Sık sorulan sorular

Aynı kişi bir Kıbrıs şirketinin hem tek yöneticisi hem sekreteri olabilir mi?

Genel kural olarak hayır. Kanuna göre her şirketin bir sekretere ihtiyacı vardır ve tek yönetici bu görevi aynı zamanda üstlenemez. Yalnızca bir ortağı olan sınırlı sorumlu şirket istisnadır; bu durumda tek yönetici aynı zamanda sekreter olarak da görev yapabilir. Yüklenen konsolide metin Temmuz 2014 tarihli olduğundan, bunun belirli bir yapıya güncel metne göre nasıl uygulandığını atanan profesyonel teyit edecektir.

Esas sözleşmenin tanıklar huzurunda imzalanması gerekir mi?

Kanun, kuruluş senedini imzalayan her kurucunun esas sözleşmeyi, imzayı onaylayan bir tanığın huzurunda imzalamasını şart koşar; en az bir tanık gereklidir. Esas sözleşme ayrıca basılı olmalı ve paragrafları birbirini izleyecek şekilde numaralandırılmalıdır.

Yeni bir Kıbrıs şirketi kayıttan hemen sonra faaliyete başlayabilir mi?

Her zaman değil. Kanun, Registrar şirketin taahhüt edilen pay sermayesine ilişkin bir sertifika verene kadar ticari faaliyetlere başlama veya kredi ve ilgili yükümlülükler üstlenme hakkını tanımaz. Bunun şirkete uygulanıp uygulanmadığını ve sertifikanın güncel kanuna göre nasıl alındığını atanan profesyonel teyit edecektir.

Yıllık beyan olağan genel kurul toplantısından sonra ne kadar süre içinde tamamlanmalıdır?

Yıllık beyan, o yılın olağan genel kurul toplantısı sona erdikten sonra en geç kırk iki gün içinde tamamlanmalı ve bir yönetici ile sekreter tarafından imzalanmış bir nüshası şirketler sicil memuruna (registrar of companies) gönderilmelidir. Buna uyulmaması, şirketi ve temerrüde düşen her görevliyi mahkûmiyet hâlinde temerrüt para cezasıyla karşı karşıya bırakır.

Bir Kıbrıs şirketi ortaklar defterini nerede tutmalıdır?

Kural olarak kayıtlı merkezde. Kanun, defteri düzenleme işini yapan başka bir şirket ofisinde tutulmasına izin verir ve yüklenen pasaj, yarıda kesilmiş başka alternatiflerle devam eder. Kanunun emrettiği veya izin verdiği kayıtlar ilk görünüşte delil (prima facie evidence) sayılır. Güncel uygulamayı profesyonel teyit edecektir.

Resmî kaynaklar

Bu rehberin ilgili olduğu hizmetler

İlgili rehberler

Bu sayfanın İngilizcesi